Bóle dolnego odcinka kręgosłupa – osteopatia versus standardowa terapia

pl-106-bole-dolnego-odcinka-kregoslupa

Bóle kręgosłupa stanowią szeroko rozpowszechniony problem naszych czasów. Zakrojone na szeroką skalę badanie ankietowe przeprowadzone wśród Niemców w 2009 roku wykazało, że około 20% dorosłej populacji w przeciągu 12 miesięcy poprzedzających badanie doświadczało przewlekłych bólów pleców[1]. Także w Stanach Zjednoczonych bóle pleców stanowią masowy problem opieki zdrowotnej.

Już od setek lat w celu terapii bólu krzyża stosowano mobilizacje i manipulacje kręgosłupa, a od XIX wieku zaczęły rozwijać się różne „szkoły“ terapii manualnych. W Stanach Zjednoczonych manipulacje kręgosłupa pozostały w głównej mierze domeną chiropraktyków. Większość badań skuteczności tego rodzaju leczenia odnosi się w związku z tym do szybkich manipulacji o małej amplitudzie typu HVLA. Jednakże w przeciągu ostatnich dwudziestu lat przybyło także dużo dobrych jakościowo badań podejmujących kwestie skuteczności osteopatii w radzeniu sobie z omawianymi dolegliwościami.

Jedno z amerykańskich badań z lat dziewięćdziesiątych podjęło się udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy terapia osteopatyczna może szybciej doprowadzić do złagodzenia dolegliwości bólowych dolnego odcinka kręgosłupa w porównaniu do zwyczajowego leczenia medycznego.

Wyniki badania porównawczego

W celu poznania odpowiedzi na postawione pytanie przeprowadzono randomizowane badanie z udziałem grupy kontrolnej. Przebadanych zostało 178 osób cierpiących na bóle pleców, które utrzymywały się przynajmniej od 3 tygodni, jednakże nie dłużej niż przez 6 miesięcy. Pacjenci w sposób przypadkowy zostali przydzieleni do grup, w których przez 12 kolejnych tygodni poddawani byli terapii. Jedna grupa otrzymywała standardowe leczenie: środki przeciwbólowe i przeciwzapalne, fizjoterapię oraz inne postępowanie fizykoterapeutyczne (ultradźwięki, diatermię, TENS) i zaopatrzenie ortopedyczne (gorset). Nie wolno było w tej grupie stosować technik manualnych. Terapia osteopatyczna została zindywidualizowana i wykonywano między innymi następujące techniki: HVLA, techniki energii mięśniowej i przeciwnapięcia, artykulacje oraz rozluźnianie mięśniowo-powięziowe. Dodatkowo obydwie grupy zapoznawały się z filmem poglądowym na temat bólu pleców.

Intensywność bólu i ograniczenia funkcjonalne były mierzone za pomocą różnych narzędzi: skali VAS, kwestionariusza Rolanda-Morrisa, kwestionariusza niepełnosprawności Oswestry, zakresu ruchomości oraz kąta bezbolesnego uniesienia kończyny dolnej. Następnie uzyskane wyniki porównywano między sobą i między grupami. Jako dodatkowy parametr kontrolowano również ilość przyjmowanych leków.

Pod koniec fazy terapeutycznej nie wykazano różnic pomiędzy grupami w odniesieniu do obserwowanych parametrów, które uległy poprawie w obydwu grupach. W każdej z nich ponad 90% pacjentów było zadowolonych z terapii. Oznacza to, że pacjenci z obydwu grup odnieśli podobne korzyści zdrowotne.

Dodatkowe zalety terapii osteopatycznej

Aczkolwiek skuteczność w odniesieniu do problemu bólowego była porównywalna w obydwu grupach, przy przeanalizowaniu dodatkowego kryterium okazało się, że pacjenci osteopatyczni przyjmowali mniej środków farmakologicznych (24.3% z nich otrzymywało leki w porównaniu do 54,3% z grupy terapii standardowej).

Aktualny rozwój

Należy zwrócić uwagę, że wspomniane badanie zostało opublikowane w 1999 roku i w związku z tym postępowanie terapeutyczne uległo zmianie i w pewnych aspektach może nie odpowiadać obecnym standardom.

Aktualne wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Bólowego (American Pain Society) w przypadku niespecyficznego bólu dolnego odcinka kręgosłupa zalecają przede wszystkim aktywność fizyczną i wzmocnienie poczucia własnej skuteczności i odpowiedzialności pacjenta, np. poprzez dostarczenie obiektywnych i konkretnych informacji na temat bólów pleców. Dodatkowo mogą być przepisywane leki, których skuteczność została potwierdzona. Jeżeli w wyniku zastosowania wyżej wymienionych środków nie nastąpi poprawa dolegliwości, zaleca się niefarmakologiczne formy terapii (manipulacje kręgosłupa, kinezyterapię, akupunkturę, masaż, jogę itd.)[2].

Także w Niemczech w aktualnych wytycznych dotyczących postępowania w bólach krzyża rekomenduje się terapię manualną (manipulacje/mobilizacje) jako dodatkową opcję zarówno w ostrej, jak i przewlekłej fazie bólowej[3].

Medycyna oparta na dowodach i przeglądy systematyczne

Aby zalecać pewne formy terapii, należy naukowo udowodnić ich skuteczność, tzn. na podstawie badań klinicznych wykazać ich pozytywny wpływ na zdrowie pacjentów. W świetle medycyny opartej na dowodach oraz dobrej praktyki klinicznej terapeuci i lekarze poza ekspertyzą kliniczną powinni uwzględniać także jak najlepszą i najaktualniejszą wiedzę (czyli dowody skuteczności). Prowadzonych jest wiele badań, których wyniki i praktyczne rekomendacje często od siebie odbiegają. Jednakże w ramach systematycznych przeglądów porównawczych literatury i metaanaliz podejmuje się próbę opracowania wiążących na dany czas informacji dotyczących spodziewanej efektywności. Osteopatia doczekała się dotychczas jednego takiego przeglądu poświęconego jej skuteczności w leczeniu bólów pleców, ze szczególnym uwzględnieniem technik energii mięśniowej. Został on opublikowany w 2015 roku[4].

 

Piśmiennictwo:

Andersson GB, Lucenet T, Davis AM, Kappler RE, Lipton JA, Leurgans S. A comparison of osteopathic spinal manipulation with standard care for patients with low back pain. N Engl J Med 1999; 341:1426-1431

[1] Robert-Koch Institut: „Daten und Fakten: Ergebnisse der Studie „Gesundheit in Deutschland aktuell 2009″ https://www.rki.de/DE/Content/Gesundheitsmonitoring/Gesundheitsberichterstattung/GBEDownloadsB/GEDA09.pdf?__blob=publicationFile (stan na: 29.08.2016)

[2] Chou R, Qaseem A, Snow V, Casey D, Cross TJ, Shekelle P, Owens DK: Diagnosis and Treatment of Low Back Pain: A Joint Clinical Practice Guideline from the American College of Physicians and the American Pain Society.

[3]  Lekarskie Centrum do Spraw Jakości Medycznej (strona internetowa): Krajowe wytyczne postępowania w przypadku bólów krzyża http://www.leitlinien.de/nvl/kreuzschmerz/ (stan na: 25.08.2016)

[4] Franke H, Fryer G, Ostelo RWJG, Kamper SJ: Muscle energy technique for non-specific low-back pain. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/14651858.CD009852.pub2/full (stan na: 29.08.2015)

No Comments

Leave a Comment