Terapia osteopatyczna po zabiegu wstawienia bypassów tętnic wieńcowych – wpływ na parametry hemodynamiczne

PL - 72 - Osteopatia po bypasach

 Choroba wieńcowa serca

Choroby sercowo-naczyniowe należą do głównych przyczyn śmierci w krajach uprzemysłowionych. Najczęstszą ich formą jest choroba wieńcowa serca (CHD), w przypadku której dochodzi do niedostatecznej perfuzji mięśnia sercowego ze względu na zwężenie naczyń wieńcowych. Prawdopodobieństwo zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Częstym następstwem choroby wieńcowej jest zawał mięśnia sercowego, do którego dochodzi średnio 3,3 razy częściej u mężczyzn niż u kobiet (informacje Augsburskiego Rejestru Zawałów Serca z lat 2001-2003[1]). Do modyfikowalnych czynników ryzyka wystąpienia choroby wieńcowej serca zalicza się przede wszystkim nadciśnienie tętnicze, podwyższony poziom cholesterolu, cukrzycę typu drugiego (oraz stany przedcukrzycowe), nadwagę i palenie papierosów. Zgodnie z danymi Instytutu Roberta Kocha śmiertelność spowodowana ostrym incydentem choroby wieńcowej od lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku wykazuje tendencję spadkową zarówno w Niemczech, jak i w USA[2].

Do możliwości terapeutycznych zalicza się udrożnienie zamkniętych tętnic wieńcowych, podanie leków trombolitycznych lub balonikowanie tętnicy z jednoczesnym wszczepieniem stentu pełniącego funkcję stabilizatora. Dodatkowo u wielu pacjentów cierpiących na chorobę wieńcową przeprowadza się także zabieg wszczepienia bypassów. W roku 2012 wykonano w Niemczech 90 000 operacji bypassów aorty, z czego około 9 700 techniką małoinwazyjną[3]. Najczęściej jednak zabieg odbywa się z otwarciem klatki piersiowej. Zazwyczaj wiąże się to z przecięciem mostka wykonywanym w znieczuleniu ogólnym i podłączaniem pacjenta do krążenia pozaustrojowego za pomocą tzw. płucoserca.

Operacja wstawienia bypassów (pomostowania tętnic wieńcowych)

W przypadku zwężenia lub zamknięcia tętnicy wieńcowej w ramach operacji wstawienia bypassów wytwarza się obejście zwężonego miejsca, aby dzięki temu zapewnić utrzymanie na właściwym poziomie perfuzji serca. Rozróżnia się przy tym bypassy tętnicze i żylne. W przypadku bypassów tętniczych najczęściej wykorzystuje się lewą tętnicę ściany klatki piersiowej, a obejście musi zostać wytworzone jedynie pomiędzy danymi naczyniami (anastomoza). Przy bypassach żylnych pobierana jest żyła z kończyny dolnej, która najpierw przyszyta zostaje do aorty wstępującej a następnie do objętego procesem chorobowym naczynia, a zwężony lub zamknięty obszar zostaje ominięty.

Czy terapia osteopatyczna może wspomagać procesy powrotu do zdrowia po operacji wstawienia bypassów?

Dotychczas poddano ocenie już wiele procedur medycznych mających na celu szybszą rekonwalescencję pacjentów pooperacyjnych, wśród których znalazły się zarówno mechaniczne jak i farmakologiczne interwencje. Powstaje w związku z tym pytanie, czy także manualne techniki osteopatyczne mogą znaleźć zastosowanie jako terapia pomocnicza celem wspomożenia procesów powrotu do zdrowia pacjentów po bypassowaniu (pomostowaniu) naczyń wieńcowych.

W jednym z badań przeprowadzonych w 2005 roku przez amerykański zespół specjalistów sprawdzano wpływ terapii osteopatycznej na wybrane parametry fizjologiczne u pacjentów po przebytej operacji wstawienia bypassów.

Metodologia badania pilotażowego

W badaniu pilotażowym zaplanowanym i przeprowadzonym przez zespół pod kierownictwem O-Yurvatiego 29 pacjentów po przebytej operacji wstawienia bypassów przydzielonych zostało do dwóch grup. Grupa badawcza (dziesięciu pacjentów) otrzymywała w ciągu dwóch godzin po operacji terapię osteopatyczną (trwającą około 30 minut). Pacjenci ci cały czas znajdowali się jeszcze w pełnej narkozie. Celem terapii było złagodzenie dysfunkcji anatomicznych klatki piersiowej, do których doszło w wyniku sternotomii, co w zamierzeniu powinno przyczynić się do poprawy funkcji płuc.

W ramach badania wykonywano następujące techniki:

  • BLT – technikę równoważenia napięć więzadłowych
  • Pośrednie uwalnianie powięziowe na mostku
  • Pośrednie uwalnianie przepony
  • Uwolnienie/dekompresję kompleksu szczytowo-potylicznego
  • Unoszenie żeber (na wysokości Th1-Th5)
  • Uwolnienie powięzi Sibsona

 

Grupa kontrolna składająca się z 19 pacjentów nie otrzymała terapii osteopatycznej. U obydwu grup poddano pomiarowi następujące parametry: impedancję klatki piersiowej (jako wskaźnik centralnej objętości krwi – impedancja jest większa, gdy objętość krwi w obszarze piersiowym spada), saturację krwi żylnej (SvO2) oraz indeks sercowy (HI, liczony jako objętość minutowa serca w l/min na m2 powierzchni ciała). W grupie poddanej interwencji badawczej wymienione wartości zmierzone zostały przed i po terapii osteopatycznej. W grupie kontrolnej mierzono je jedną godzinę i dwie godziny po operacji.

Wyniki badania

Po porównaniu parametrów w grupie interwencyjnej przed terapią i po niej stwierdzono znaczącą statystycznie poprawę. Impedancja klatki piersiowej wzrosła w tej grupie, co świadczyło o poprawie krążenia w obrębie klatki piersiowej. Także saturacja krwi żylnej oraz indeks sercowy wykazywały znacznie korzystniejsze wartości po przeprowadzeniu sesji osteopatycznej. Porównanie obydwu grup również przyniosło istotne statystycznie różnice w przypadku mierzonych parametrów saturacji i indeksu serca. Saturacja wzrosła średnio o 3,7% w grupie interwencyjnej, natomiast w grupie kontrolnej obniżyła się o około 3,3%. W obydwu grupach doszło do wzrostu indeksu sercowego, przy czym w grupie badawczej wzrost ten wyniósł średnio 0,51 punktu (95% przedział ufności = 0,38-0,64) a w grupie kontrolnej 0,14 punktu (95% przedział ufności 0,06-0,22) (normalne wartości HI powinny znajdować się w przedziale między 2,5 a 4 l/min na m2)[4]. Różnica między obydwoma grupami była istotna statystycznie.

Wnioski autorów badania

Autorzy na podstawie zaobserwowanych zmian parametrów wydolności serca wnioskują, że osteopatia wprowadzona bezpośrednio po operacji wstawienia bypassów może wywierać pozytywny wpływ na obserwowane zmienne fizjologiczne, czyli na funkcje serca, indeks sercowy oraz perfuzję mierzoną za pomocą impedancji klatki piersiowej. W badaniu uwidoczniono poprawę transportu krwi krążenia centralnego (z obszaru klatki piersiowej) na obwód, co wiązało się z lepszymi wynikami pomiarów saturacji. Autorzy obserwowane zmiany interpretują jako pozytywny przyczynek do powrotu pacjentów do sprawności. Ponieważ badani podczas terapii ciągle jeszcze znajdowali się pod wpływem pełnej narkozy, osiągnięte efekty można tłumaczyć jedynie podjętym oddziaływaniem osteopatycznym. Dzięki poprawie ukrwienia i wspomożeniu procesu rekonwalescencji przypuszczalnie jest możliwe, że pacjenci spędzą mniej czasu na sali pooperacyjnej i być może wpłynie to pozytywnie na średnio- i długoterminowe parametry stanu zdrowia. Wiadomo bowiem z innych badań, że po zastosowaniu terapii osteopatycznej możliwe było istotne klinicznie i statystycznie skrócenie czasu hospitalizacji po przebytym zabiegu chirurgicznym[5],[6]. W innym badaniu wykazano z kolei zmniejszenie dawki antybiotyków podawanych pacjentom z zapaleniem płuc, u których przeprowadzono terapię osteopatyczną[7].

Hipotetycznymi skutkami niepożądanymi stosowania osteopatii w settingu chirurgicznym są arytmie, infekcje, przemieszczenie elektrod rozrusznika, przemieszczenie skrzepliny, otwarcie szwu i krwiak. Żadne z wymienionych powikłań nie wystąpiło w opisywanym przypadku. Skutki średnioterminowe i długoterminowe nie stanowiły przedmiotu oceny zaprezentowanego badania pilotażowego. Autorzy przypuszczają, że poprawa funkcji hemodynamicznych może prowadzić do spadku ryzyka wystąpienia komplikacji (zapalenia płuc, niedodmy).

 

Piśmiennictwo:

Albert H. O-Yurvati, Michael S. Carnes, Michael B. Clearfield, Scott T. Stoll, Walter J. McConathy: Hemodynamic Effects of Osteopathic Manipulative Treatment Immediately After Coronary Artery Bypass Graft Surgery. Journal of the American Osteopathic Association. 2005, 105(19): 475-481

Dostępne online pod adresem: http://jaoa.org/article.aspx?articleid=2093189 (stan na: 05.08.2016)

[1] Informacje dotyczące augsburgskiego rejestru zawałów serca MONICA/KORA dostępne są pod adresem: http://www.gbe-bund.de/gbe10/abrechnung.prc_abr_test_logon?p_uid=gast&p_aid=0&p_knoten=FID&p_sprache=D&p_suchstring=7014 (stan na: 5.8.2016)

[2] Löwel H (2006): Koronare Herzkrankheit und akuter Myokardinfarkt. Zeszyt 33 z serii: Gesundheitsberichterstattung des Bundes, Instytut Roberta Kocha (wydawca), 2006

[3] Niemiecki Główny Urząd Statystyczny (2013): statystyki chorobowe operacji i procedur medycznych u pacjentów leczonych stacjonarnie na oddziałach szpitalnych – szczegółowy raport – https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Gesundheit/Krankenhaeuser/OperationenProzeduren5231401127014?__blob=publicationFile (stan na: 5.8.2016)

[4] M. Leuwer, H. Trappe, T. Schürmeyer, O. Zuzan: Checkliste Interdisziplinäre Intensivmedizin; wyd. 2. 2004, Thieme-Verlag

[5] Radjieski JM, Lumley MA, Cantieri MS. Effect of osteopathic manipulative treatment of length of stay for pancreatitis: a randomized pilot study. JAm Osteopath Assoc. 1998;98: 264-272.

[6] Baltazar GA, Petler MP, Akella K, Khatri R, Asaro R, Chendrasekhar A: Effect of Osteopathic Manipulative Treatment on Incidence of Postoperative Ilieus and Hospital Length of Stay in General Surgical Patients. Journal of the American Osteopathic Association, 2013;113(3):204-209 à Ten artykuł został przez nas opisany w jednym z wcześniejszych doniesień naukowych!

[7] Noll DR, Shores JH, Gamber RG, Herron KM, Swift J Jr. Benefits of osteopathic manipulative treatment for hospitalized elderly patients with pneumonia. J Am Osteopath Assoc. 2000;100:776-782.

No Comments

Leave a Comment